Uluslararası İlişkiler Dergisi - Akademik Dergi

CİLT 1, SAYI 2, Yaz 2004 

Mustafa AYDIN - Damla ARAS*

ÖZET:

Orta Doğu'nun siyasi açıdan baskıcı - iktisadi açıdan kontrollü ülkelerinde, serbest pazar ekonomisinin hakim olduğu liberal siyasi ortama sahip ülkelerin aksine, siyasi mantık iktisadi faaliyetleri belirler. Bölgede iktisadi ilişkilerin çerçevesinin belirlenmesinde siyasi bağlantılar önceliğe sahip olduğu için, kendi ülkelerinde pazar ekonomisinin önceliğini uygulayan demokratik veya yarı-demokratik ülkeler dahi, Orta Doğu devletleriyle ilişkiye girerken siyasi faktörlerin üstünlüğünü kabul etmek zorundadırlar. Bu tespiti uygulamada gösterebilmek amacıyla, bu çalışma, Türkiye ile yakın Orta Doğu komşuları (İran, Irak ve Suriye) arasındaki iç içe geçmiş ticari ve siyasi ilişkilerin zikzaklı yapısını ele almaktadır. Çalışma bu ülkeler arasındaki ilişkilerin siyasi belirleyicilerini ortaya koyacak; ABD'nin bölgeye yönelik politikalarını etkin dışsal etmen olarak ele alacak; ve Türkiye'de Adalet ve Kalkınma Partisi'nin iktidara gelmesinin ülkenin yakın Orta Doğu komşularıyla siyasi ve ekonomik ilişkilerini nasıl etkileyeceğini araştıracaktır.

Anahtar kelimeler: Türkiye'nin Orta Doğu Politikası; Ekonomi Politik; Türkiye-İran İlişkileri; Türkiye-Suriye İlişkileri; Türkiye-Irak İlişkileri; Siyasi Şartlanmışlık.

* Mustafa Aydın: Doç. Dr., Ankara Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü. Damla Aras: King's College, University of London, Doktora Öğrencisi ve Araştırma Görevlisi.